คู่มือเอาชนะโรคแพนิก: เข้าใจ รักษา และจัดการอาการได้ด้วยตัวเอง

1. รู้จักตัวโรค

พบได้ถึง 1 ใน 4 ของประชากรปกติ มักพบในกลุ่มอายุผู้ใหญ่ตอนต้นอาจกระตุ้นด้วยความเครียด สารต่าง ๆ หรือเกิดขึ้นเองก็ได้ หากผู้ป่วยและคนใกล้ชิดเข้าใจโรคก็จะจัดการอาการได้ดีขึ้น ไม่ตายจากโรค ไม่พิการ และรักษาได้

2. เข้าใจตัวโรค

เกิดจากระบบประสาทและสารเคมีในร่างกาย ทำงานผิดปกติ ทำให้ตอบสนองมากเกินไป เกิดอาการได้มากมาย ไม่ว่าจะเป็น:

• เหงื่อแตก ใจสั่น ตัวสั่น

• หายใจไม่ออก จุกที่คอ เจ็บแน่นหน้าอก

• เหน็บชา คลื่นไส้ ปั่นป่วนท้อง วิงเวียนจะเป็นลม

• หนาวสั่น/ร้อนวูบวาบ

• รู้สึกประหลาด เหมือนสิ่งแวดล้อมแปลกไป

• รู้สึกกลัวควบคุมตัวเองไม่ได้ กลัวเป็นบ้า กลัวว่าตัวเองจะตาย

ซึ่งเป็นอาการที่เกิดขึ้นจริง (ควรได้ตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ก่อน)

3. เข้าใจแนวทางรักษา

1. การกินยา สำคัญมาก* มักคงขนาดยาที่ควบคุมอาการได้เป็นระยะเวลา 12 เดือนแล้วค่อย ๆ ลดลงใน 2-6 เดือน ปรับยาพร้อมแพทย์ และ อย่าหยุดยาเอง เพื่อควบคุมอาการ และลดโอกาสการเป็นซ้ำ

2. เรียนรู้วิธีจัดการอาการแพนิก ควบคู่กับการรักษาอื่น ๆ

3. เลี่ยง/งด กาแฟ เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ สารเสพติด ความเครียด เลี่ยงตัวกระตุ้น (ถ้ารู้) และนอนหลับให้เพียงพอ

4. วิธีจัดการอาการแพนิก

1. Relaxation Technique (เทคนิคการผ่อนคลาย)

• ฝึกหายใจเข้าออกช้า ๆ โดยจับที่ท้องตัวเองให้ท้องขยับ ขึ้น-ลง ตามการหายใจ

• ทำเช้า-เย็น ครั้งละ 10 นาที

• ใช้เมื่อมีอาการแพนิก

2. Mindfulness (การเจริญสติ)

• ฝึกสมาธิ ฝึกให้ความคิดอยู่กับปัจจุบัน

• ให้ความรู้สึกที่เกิดขึ้นไหลมาแล้วผ่านไป ไม่ต้องฝืน

• รับรู้ว่า อาการที่เกิด ไม่ได้อันตรายถึงชีวิต

3. Cognitive Behavioral Therapy (การทำจิตบำบัดโดยปรับความคิดและพฤติกรรม)

• พูดคุย แลกเปลี่ยนกับนักจิตบำบัด หรือแพทย์

• เพื่อทำความเข้าใจและรู้เท่าทันอาการแพนิก เรียนรู้วิธีจัดการอาการและรู้จักตัวกระตุ้น

แหล่งที่มา: https://www.rama.mahidol.ac.th/fammed/th/km/patient/26may2023-1453